Định hướng và xác định nghề nghiệp là gì? Một số phương pháp phổ biến

Lựa chọn nghề nghiệp đã và đang là câu hỏi vô cùng nan giải với rất nhiều học sinh, sinh viên. Một lựa chọn sai lầm không chỉ đưa bạn vào môi trường áp lực, không thoải mái mà sự phát triển cũng gần như không có. Chính vì vậy mỗi chúng ta cần có định hướng và xác định nghề nghiệp thật chính xác. Hãy tìm hiểu kỹ hơn về các phương pháp định hướng nghề nghiệp theo chia sẻ sau đây.

Các cách lựa chọn nghề nghiệp chính xác nhất

Định hướng và xác định nghề nghiệp là gì?

Định hướng và xác định nghề nghiệp là 2 bước quan trọng bậc nhất đối với mọi học sinh, sinh viên. Bất kỳ ai trong chúng ta cũng cần thực hiện việc lựa chọn nghề nghiệp.

Khái niệm định hướng nghề nghiệp

Định hướng nghề nghiệp là bước đầu tiên trong quá trình lựa chọn việc làm của học sinh, sinh viên.

Việc định hướng nghề nghiệp dựa theo các bước như sau:
  • Xác định sở thích, năng lực bản thân.
  • Liệt kê các ngành nghề, lĩnh vực phù hợp với sở thích bản thân.
  • Định hướng bản thân phát triển, học tập theo lĩnh vực yêu thích.

Việc định hướng nghề nghiệp cần một quá trình dài. Nó có thể bắt đầu từ lúc còn nhỏ cho tới khi kết thúc chương trình THPT. Đây cũng là việc cần sự kết hợp giữa học sinh, gia đình và nhà trường.

Lưu ý rằng việc định hướng có thể đối với nhiều ngành nghề. Học sinh, sinh viên nên có những phương án dự phòng.

Khái niệm xác định nghề nghiệp

Việc định hướng nghề nghiệp vốn dĩ với mục đích cuối cùng là để xác định con đường của bản thân. Tới năm cuối của chương trình phổ thông hoặc năm cuối đại học thì mọi người đều phải lựa chọn nghề nghiệp sau cùng.

Việc xác định nghề nghiệp cơ bản dựa theo những định hướng ban đầu. Tuy nhiên nó cần kết hợp thêm các yếu tố bao gồm:
  • Khả năng bản thân tương quan với yêu cầu của ngành nghề theo đuổi.
  • Tài chính gia đình so với ngành nghề theo học.
  • Mức lương và tiềm năng của ngành nghề định hướng.

Định hướng nghề nghiệp có thể có nhiều ngành nghề nhưng khi đã xác định thì thường chỉ có 1 hướng đi duy nhất. Thời điểm xác định cũng thường là gần sát thời hạn đăng ký trường, ngành thi.

Tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn

Tại Việt Nam hiện nay vẫn có rất nhiều người lựa chọn sai ngành nghề. Minh chứng đó là con số tỷ lệ làm trái ngành sau khi ra trường. Có những lĩnh vực như nghệ thuật, tâm lý lên tới 70% sinh viên làm trái ngành.

 
Lựa chọn đúng nghề nghiệp
  • Hài lòng với công việc: Khi lựa chọn đúng công việc theo đam mê, sở thích thì bạn sẽ luôn cảm thấy hạnh phúc khi đi làm hàng ngày. Bạn sẽ có động lực vượt qua khó khăn và phát triển tới vị trí cao hơn.
  • Năng suất và hiệu quả: Làm việc trong lĩnh vực yêu thích và phù hợp với năng lực thì bạn cũng sẽ dễ dàng phát huy thế mạnh bản thân. Ngoài ra bạn cũng dễ dàng học hỏi, phát triển trong công việc.
  • Tự tin vào bản thân: Bạn có định hướng tốt, xác định chính xác thì bạn sẽ hiểu bản thân có gì, cần gì. Khi đó sự tự tin sẽ giúp bạn vượt qua mọi khó khăn, rào cản.
  • Phát triển và thăng tiến: Một công việc đúng sở thích, sở trường hẳn sẽ tạo động lực và nhiều cơ hội để bạn phát triển bản thân cũng như thăng tiến trong công việc.
  • Tài chính và ổn định: Một lựa chọn nghề nghiệp đúng sẽ giúp bạn có mức lương thưởng cao. Ngoài ra bạn cũng sẽ không có ý định thay đổi công việc.
 
Lựa chọn sai nghề nghiệp
  • Căng thẳng và áp lực: Bạn sẽ không có cảm hứng làm việc, dễ dàng bị stress khi công việc áp lực.
  • Thiếu động lực cố gắng: Bạn sẽ không tìm ra những lý do để mình phải tiếp tục cố gắng trong công việc. Nếu xảy ra khó khăn cũng không có động lực vươn lên.
  • Không tiến bộ: Bạn sẽ gặp khó khăn trong việc tìm hiểu, học hỏi và phát triển. Nhiều khi năng lực của bạn cũng không đủ để đạt được sự tiến bộ theo yêu cầu.
  • Mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống: Bạn có thể sẽ dành thời gian nhiều hơn cho các mối quan hệ cuộc sống, chểnh mảng trong công việc.
  • Tài chính không tốt: Có thể công việc của bạn không có mức thu nhập như mong đợi. Ngoài ra khi bạn không có sự nỗ lực cần thiết thì cũng không nhận được mức lương thưởng ổn định.
  • Dễ dàng thay đổi công việc: Rất nhiều người lựa chọn chuyển ngành sau khi học 2 - 3 năm hoặc đi làm một vài năm. Đó đều là hậu quả của chọn sai ngành.
  • Tốn thời gian và tiền bạc: Lựa chọn sai ngành sẽ khiến bạn tốn thời gian và tiền bạc cho một khoảng thời gian. Sau đó bạn đổi ngành thì khoảng thời gian đó sẽ là vô nghĩa.

Những nguyên tắc giúp bạn lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn

Việc định hướng và xác định nghề nghiệp không hề đơn giản. Nếu thực hiện không kỹ càng thì bạn hoàn toàn có nguy cơ chọn nhầm ngành. Trên hết bạn hãy nên dựa vào những nguyên tắc sau để chọn lựa ngành nghề:

Không nghe theo số đông

Mỗi lỗi rất thường gặp khi định hướng nghề nghiệp hiện nay của học sinh đó là nghe theo số đông. Điều này thậm chí cả phụ huynh cũng mắc phải.

Ví dụ: Hiện nay thấy mọi người thi vào ngành IT thì cũng đăng ký theo.

Đầu tiên bạn cần biết rằng không phải số đông đều lựa chọn đúng. Đó có thể là ngành hot hiện tại nhưng 3 - 4 năm sau có thể sẽ không còn như vậy nữa.

Không nên dựa hoàn toàn theo số đông

Tiếp theo, số đông không đại diện cho sở thích và khả năng của bạn. Cũng là ví dụ trên nhưng không phải ai cũng yêu thích lĩnh vực lập trình. Một số người có khả năng và yêu thích về các lĩnh vực xã hội.

Hãy lựa chọn theo đúng khả năng và sở thích của mình. Tuyệt đối không lựa chọn nghề nghiệp theo đám đông.

Không vượt quá khả năng

Bạn nên nhớ rằng định hướng là một việc nhưng nghề nghiệp đó có phù hợp với bạn hay không lại là việc khác.

Ví dụ: Bạn muốn học các ngành công an, quân đội nhưng chiều cao không đủ thì cũng không thể thực hiện được.

Việc xác định nghề nghiệp cần cân nhắc kỹ càng giữa sở thích với khả năng bản thân và tài chính gia đình.

Đánh giá hiện tại và tương lai

Khi bạn đánh giá một ngành nghề thì đừng bao giờ chỉ nhìn vào quá khứ và hiện tại. Hãy nhìn vào xu thế trong tương lai. 

Có thể nói IT là ngành có sự phát triển trường kỳ theo thời gian. Đó cũng là lý do mà lĩnh vực này nhận được sự quan tâm từ rất nhiều học sinh, sinh viên. 

Để việc phân tích thực sự chính xác thì bạn hãy nên tham khảo trên các kênh mạng xã hội uy tín. Lắng nghe các chuyên gia, những người làm việc trong lĩnh vực đang theo đuổi. Bạn sẽ có cái nhìn rõ ràng hơn về tương lai ngành nghề.

Đánh giá hiện tại và tương lai của nghề nghiệp

Kết hợp nhiều phương pháp khác nhau

Nếu bạn chỉ tìm hiểu qua mạng xã hội thì chắc chắn sẽ không thể chính xác được hoàn toàn. Những điều như sở thích, tương lai, sự phù hợp cần phải trải nghiệm thực tế nhiều hơn.

Bạn nên thực hiện kết hợp các phương pháp như sau:
  • Tự tìm hiểu qua các kênh mạng xã hội như Facebook, Tiktok, Youtube,..
  • Tham gia các hoạt động tư vấn tuyển sinh, thực tập nghề nghiệp, tham quan công việc.
  • Liên hệ và tham khảo từ các chuyên gia trong lĩnh vực đang theo đuổi.
  • Không đưa ra quyết định ngẫu nhiên hoặc tức thời

Lựa chọn nghề nghiệp cần thực hiện qua một quá trình lâu dài. Bạn tuyệt đối không nên đưa ra một quyết định theo kiểu tức thời. Đó chắc chắn sẽ là nguồn cơn khiến bạn lựa chọn sai ngành nghề.

Nguyên tắc so sánh lương thưởng và sở thích

Khi lựa chọn việc làm thì chắc chắn bạn sẽ gặp một số trường hợp như: đúng sở thích nhưng lương thưởng thấp hoặc lương thưởng cao nhưng không đúng sở thích.

Vậy câu hỏi là nên chọn theo sở thích hay lương thưởng? 

Nếu bạn có sở thích với một lĩnh vực nhưng lương thưởng hiện tại thấp thì bạn cũng nên xem tiềm năng tương lai của nó. Nếu làm việc một thời gian mức lương có thể tăng thì đừng ngại ngần lựa chọn.

Ngược lại nếu ngành yêu thích nhưng tiềm năng nghề nghiệp trong tương lai kém thì bạn cũng không nên tham gia. 

Kết luận: Lương thưởng vẫn nên là yếu tố xếp trên. Đương nhiên hãy cố gắng lựa chọn lĩnh vực mà bạn có sự yêu thích hoặc ít nhất là có cảm tình.

Các phương pháp định hướng và xác định nghề nghiệp

Để lựa chọn nghề nghiệp chính xác thì bạn cần phải thực hiện theo một quá trình dài. Điều này cũng tương đương với việc phải sử dụng nhiều phương pháp khác nhau. Điển hình các phương pháp đó bao gồm:

Tự khám phá bản thân

Điều quan trọng trong việc định hướng và xác định nghề nghiệp đó là hiểu rõ bản thân mình. Muốn vậy thì bạn phải tự khám phá chính mình.

Hãy tự đặt những câu hỏi cho mình như: Mình thích cái gì? Những điều gì khiến bạn có sự vui vẻ và đồng lực hơn? Điểm mạnh - điểm yếu của bản thân là gì?

Tự nghiên cứu và khám phá bản thân

Nếu tạm thời bạn chưa trả lời được những câu hỏi đó thì hãy dùng các phương pháp như:

  • Bài test trực tuyến: Các công cụ MBTI, SII,...
  • Tham gia các hoạt động xã hội, ngoại khóa,...

Tìm hiểu về nghề nghiệp

Để lựa chọn nghề nghiệp chính xác thì bạn không nên chỉ dựa vào sở thích hay năng lực bản thân. Điều quan trọng là lĩnh vực đó có tiềm năng và bạn có thực sự phù hợp với công việc đó hay không.

Hiện nay có rất nhiều cách để bạn nghiên cứu nghề nghiệp. Bạn có thể theo dõi thông tin từ báo đài, các kênh mạng xã hội hoặc trực tiếp tham gia tư vấn hướng nghiệp, trải nghiệm thực tế,...

Những điều bạn cần lưu ý khi tìm hiểu nghề nghiệp bao gồm:
  • Tiềm năng và xu hướng tương lai của nghề nghiệp.
  • Tìm hiểu nhiều lĩnh vực khác nhau để có nhiều lựa chọn.
  • Môi trường làm việc đó có phù hợp với tính cách bạn hay không?
  • Yêu cầu của ngành nghề đó và khả năng đáp ứng của bạn.

Liên hệ với người có chuyên môn để tham khảo

Không còn gì tuyệt vời hơn là việc bạn có thể liên hệ và nhờ sự tư vấn từ người có chuyên môn. Người đó có thể là một người làm việc hoặc có sự hiểu biết về lĩnh vực đó.

Tham khảo ý kiến từ chuyên gia

Bạn tuyệt đối không nên chỉ nghe những lời tư vấn “sáo rỗng” trên mạng xã hội. Chỉ có những người đã làm trực tiếp hoặc có kiến thức về lĩnh vực đó thì mới hiểu rõ nó.

Trải nghiệm thực tế

Nếu bạn muốn hiểu rõ bản thân và các nghề nghiệp thì đừng bao giờ chỉ ngồi một chỗ. Hãy bước ra ngoài để thử sức bản thân ở nhiều công việc khác nhau. 

Kể cả việc tham gia tình nguyện, thực tập hay ngoại khóa cũng sẽ giúp bạn hiểu được nhiều thứ hơn. 

Nếu được bạn hãy tham gia các khóa thực tập trực tiếp đối với việc làm đó. Hãy tích lũy những chứng chỉ và kỹ năng mà lĩnh vực đó yêu cầu.

Lựa chọn nghề nghiệp luôn là công việc quan trọng bậc nhất và có ảnh hưởng trực tiếp tới tương lai chúng ta. Mặc dù đây là việc không dễ thực hiện nhưng với những chia sẻ trên đây chúng tôi tin rằng bạn sẽ biết cách lựa chọn con đường cho mình.
 


Tin tức liên quan

Phân biệt các loại hình làm việc từ xa: Hybrid, Remote, Onsite và work from home

Kiến thức kỹ thuật| 2024-01-03
Các loại hình làm việc từ xa ngày càng phát triển. Trong tương lai gần nó sẽ trở thành xu thế của xã hội. Hãy tìm hiểu rõ hơn về những hình thức làm việc từ xa này và ưu - nhược điểm của nó.

IT onsite là gì? Một số kỹ năng và lưu ý khi nhận làm việc onsite

Kiến thức kỹ thuật| 2024-01-03
IT onsite là gì? Cần có kỹ năng gì để tham gia làm OnSite? Hãy tham khảo thông tin chi tiết sau từ chuyên gia và bạn sẽ có thể trở thành một IT ONSITE chuyên nghiệp.

Việc làm phù hợp và phổ biến cho thế hệ GenZ

Kiến thức kỹ thuật| 2024-01-03
Bạn là người trong thế hệ GenZ? Bạn đang thắc mắc không biết nên lựa chọn công việc gì? Bạn không biết làm sao để tìm được một công việc tốt? Hãy theo dõi những việc làm GenZ phổ biến sau và bạn sẽ có câu trả lời chính xác nhất.

Gợi ý 5 chế độ phúc lợi hấp dẫn và thu hút nhân tài tốt nhất mà doanh nghiệp nên thực hiện ngay

Kiến thức kỹ thuật| 2024-01-03
Bất kỳ doanh nghiệp nào muốn thu hút và giữ chân nhân tài thì chế độ phúc lợi cần phải được đảm bảo. Trong đó 5 phúc lợi sau đây được đánh giá là tối ưu và tạo nhiều ấn tượng với ứng viên nhất.


Việc tạo CV đúng chuẩn giúp gia tăng cơ hội trúng tuyển của bạn ít nhất 20%. Hãy nhanh tay tạo CV Rirekisho chuẩn Nhật hoặc CV chuẩn tiếng Anh theo các mẫu chuyên nghiệp nhất của GrowUpWork chúng tôi dưới đây nhé!